HET BELEEFDE GENOT vzw

hetbeleefdegenot.be
Home
Even voorstellen
Wie is wie?
    Lid worden
Te beleven
Beleefd
Toverberg
Publicaties
Fotogalerij
     Kunstenaars
 
Links
     Contact

 

                           

HET BELEEFDE GENOT vzw

2022

                                           

 

 

Jeanette Winterson

Zondag 30 oktober 2022

Via rake citaten en gevatte oneliners uit het werk van Winterson, wist Gaea Schoeters een treffend beeld op te hangen van de schrijfstijl en de thema’s uit het oeuvre van de schrijfster. Thema’s die vooral zijn: Liefde (met grote L), vrijheid versus veiligheid, afkomst en grenzen. Stond Schoeters eerst nogal afwijzend tegenover Winterson toen zij voor het eerst Op het lichaam geschreven gelezen had, dan werd ze helemaal over de schreef getrokken bij het lezen van Written on the body. Of hoe een vertaling een (meester)werk in de vernieling kan keilen.

Maar misschien kreeg het Het Powerbook nog de meeste aandacht, en ja Frankusstein ook natuurlijk. Winterson vertelt in de eerste plaats verhalen waarin zij zichzelf tegenkomt (‘I am the story’), waarin zij op zoek gaat naar haar afkomst, waarin zij haar alles behalve gelukkige jeugd een plaats probeert te geven. Haar liefdesleven was (en is?) effenaf turbulent. Ook daarover schrijft ze heel gedreven, met passie en ja, met die typisch Wintersoniaanse ironie, die de lezer steevast doet gniffelen. Veel autofictie dus.

Winterson is hoe dan ook een fenomeen, een succesauteur zonder meer die niet naar waarde geschat wordt door haar mannelijke collega’s, een stokpaardje van Winterson (en Gaea Schoeters). Intussen is zij de 60 voorbij en verdiept zij zich meer en meer in de problematiek van de AI, de Artificiële Intelligentie. Haar laatste boek 12 bytes is in feite een verzameling essays over dit onderwerp dat haar niet meer loslaat.

 

 

 

Nihilisme: definitie en geschiedenis

Zondag 2 oktober 2022

Een niet zo gemakkelijk onderwerp waar er toch veel volk op afgekomen is. Professor Roland Duhamel, die eerder dit jaar ook al Aldus sprak Zarathoestra van Nietzsche besprak had weer een aantal tekstjes meegebracht die dan samen gelezen en becommentarieerd werden. De oudste nihilistische uitspraak vond Duhamel bij Shakespeare die in 1606 schreef: ‘het leven is een verhaaltje zonder zin’. Pas in de 17de eeuw begint men zich vragen te stellen over de oorzaak van alles, in de wetenschap hebben we Galilei, Kepler en Newton, in de filosofie is er René Descartes. Hij is in zekere zin de eerste nihilist. In de 18de eeuw verwijdert men zich nog verder van God. Het nihilisme staat voor de deur…

Wat de definitie betreft zijn het vooral Nietzsche en Heidegger die de aandacht trekken. Alles wordt gedaan omwille van zichzelf: wetenschap omwille van de wetenschap, productie omwille van de productie, informatie omwille van de informatie… Het nihilisme is de nieuwe normaliteit, beweert Nietzsche, alleen weten wij het nog niet. Het denken zelf is door en door nihilistisch. Het denken ordent, niet de realiteit maar tekens. Heidegger gaat nog een stap verder en spreekt van Zijnsverwijdering: wij vervangen het Zijn door denkobjecten, waarheid door zekerheid.

Roland Duhamel ging dan over op enkele nihilistische teksten. Zo lazen wij uit Goethes Lijden van de jonge Werther, uit brieven van Jacobi en Jean-Paul aan Fichte, uit de nachtwake van Bonaventura, werk van Ludwig Tieck, Het proces van Kafka, De Man zonder eigenschappen van Musil, een gedicht van Gottfried Benn enzovoort.

 

 

Finissage Het Beleefde Gedicht

Donderdag 15 september 2022

Hoewel het poëziepad in het park van Loppem onverwachts verlengd werd, is de geplande finissage op 15 september jl. toch doorgegaan. Zoals verwacht werd het vooral een onderonsje tussen de dichters, niettemin tekenden een tiental bezoekers van buiten uit present. De deelnemende dichters kregen carte blanche om gedurende een tiental minuten hun ‘ding’ te doen. Sommigen kozen vooral voor eigen werk, anderen brachten werk van andere dichters aan.

Zo maakten we kennis met poëzie van Dominique De Ruyter, Jaroslav Seifert, Stijn De Paepe, Victor Jara, Gerrit Achterberg, Friedrich Hölderlin en Edith Södergran. Illustraties waren er van Maurits De Coen, Guido Dobbelaere, Monique Haelewyn en Angelica Kauffmann. Tussendoor zong en speelde de blinde dichter-componist-songwriter Dominique De Ruyter uit eigen werk voor ons. Hiermee eindigde officieel het poëziepad ‘Het beleefde Gedicht’. Voor herhaling vatbaar? Wellicht niet: ondanks de subsidies van de Gemeente Zedelgem blijft zo’n project toch een erg kostelijke zaak.

 

 

 

Mary Shelley

Zondag 11 september 2022

Zo, het cultureel najaar is weer begonnen. 11 september.(!) jongstleden kregen wij Magda Michielsens over de vloer met een gesmaakt lezing over dat vroeg 19de-eeuwse wonderkind, Mary Shelley, eigenlijk Mary Godwin, dochter van de filosoof William Godwin en de (pre-)feministe en activiste Mary Wollstonecraft en echtgenote van Percy Shelley.

Om te beginnen trakteerde Michielsens ons met een summier overzicht van de roman Frankenstein, waarbij ze accentueerde dat Frankenstein niet de naam is van het monster, dat in de roman overigens steeds aangeduid wordt met ‘het monster’. Daarna ging ze dieper in op het toch moeilijke leven van Mary Shelley zelf. Maar ook de levensloop van de dichter Percey kwam ruim aan bod.

Tot slot waagde zij zich aan enkele discussiepunten: hoe groot was de invloed van haar vader, William Goodwin? Welke (bio)ethische problemen roept de roman op: klonen, transplantaties, cyborgs, genetische modifucatie enzovoort. En is de mens nu van nature goed of slecht?

 

 

 

11de Thomas Mannlezing

Zondag 29 mei 2022

Professor Philippe Van Parijs opende zijn lezing met een sterke vraag: zal België barsten? Daarbij gaf hij zes mogelijke (of onmogelijke) splitsingsscenario’s aan voor België, waarbij het geval Brussel duidelijk de splijtzwam was. Hij vroeg aan zijn publiek om aan te geven welk scenario het meest waarschijnlijke (of het minst onwaarschijnlijke) was. Deze scenario’s waren: 1) Groot-Vlaanderen (Brussel met Vlaanderen, Wallonië alleen); 2) Nation francophone (Brussel met Wallonië, Vlaanderen alleen); 3) Rattachisme (Brussel met Vlaanderen, Wallonië met Frankrijk); 4) Groot Nederland (Brussel met Wallonië, Vlaanderen met Nederland); 5) Condominium (Vlaanderen en Wallonië onafhankelijk, Brussel beheerd door Vlaanderen en Wallonië); 6) Brussels EC (Vlaanderen en Wallonië onafhankelijk, Brussel ook, als hoofdstad van de Europese unie).

Van Parijs toonde echter aan dat België niet zal barsten.

Maar behalve Brussel, was er nog een ander, niet minder belangrijk fenomeen, namelijk in België zijn er twee democratieën en twee democratieën, zo beweerde anderhalve eeuw geleden John Stuart Mill al, kunnen niet functioneren en zeker niet als die democratieën een verschillende taal spreken. Een volk met een gemeenschappelijke cultuur en dus taal zal België nooit worden. Wat dan? Wel, misschien moeten we rekening houden met iets wat niet voorspelbaar was. Aan de hand van enkele grafieken werd de taalvaardigheid in België geïllustreerd, zowel per regio, per leeftijd als volgens de evolutie in de tijd. Daaruit blijkt duidelijk dat het Engels stilaan het pleit wint, zeker bij de jeugd. En terecht, want wij moeten durven zeggen: give us back our language, want het Engels is in feite een continentale ontstaan uit een mengeling van het Germaans en het Frans Een pleidooi dus voor het Engels als (tweede) voertaal. Philippe Van Parijs heeft nog twee andere items vermeld, zonder daar diep op in te gaan: de wens voor een federale kieskring en de wens van een senaat zonder senatoren (maar met individuen geplukt uit het volk die zich gedurende een periode van bijvoorbeeld zes maand zouden moeten buigen over thema’s van belang op lange termijn: klimaat, energie enz.).

Deze lezing heeft Philippe Van Parijs ook gehouden voor de KU Leuven, raadpleegbaar op YouTube. Zoek naar  "Belgium: een utopie voor onze tijd?" of kopieer www.youtube.com/watch?v=mVjZgGzJq4I

 

Zo 'sprak' Zarathoestra

Zondag 24 april 2022

Professor Roland Duhamel opende zijn lezing met een beknopt overzicht van het leven van Nietzsche, zijn benoeming aan de universiteit van Basel (hij was pas 25!), zijn vriendschap/vijandschap met Richard Wagner, zijn plotse waanzin, maar vooral zijn creatiefste periode vanaf 1880. En wat schreef Nietzsche vooral? Wel, korte, nuchtere essays in een scherpe stijl. Maar wat moet je dan best (eerst) lezen van Nietzsche? vroeg Duhamel zichzelf af. Wel, ondanks de wat schrikaanjagende titel, Genealogie van de moraal en Godendeemstering. Maar wat over Zo sprak Zarathoetsra? ongetwijfeld het meest atypische werk van de filosoof met als voornaamste thema’s: de eeuwige terugkeer, de esthetica van Nietzsche, de wil tot macht, de dood van God en als voornaamste thema: het nihilisme. Nietzsche is hier de grote criticus van de moraal, de waarheid, de religie, de wetenschap, de Verlichting… Meer dan welke andere filosoof is Nietzsche dé denker van vandaag, ja hij schreef in de XIXe eeuw de geschiedenis van de XXe en XXIe eeuw. Zo sprak Zarathoetsra blijft echter een moeilijk boek, het combineert zaken die nauwelijks te combineren zijn: ironie en pathos, filosofie en religie, de Bijbel en de antieke wereld, wetenschap en roman. Het boek ontstond tussen 1883 en 1885, deel een, twee en drie in nauwelijks enkele weken tijd, het laatste deel, deel vier kostte Nietzsche meer moeite.

Waarom koos Nietzsche uitgerekend de figuur van Zarathoestra als zijn protagonist? Deze Perzische profeet van ver voor onze tijdrekening was volgens Nietzsche de eerste filosoof die goed en kwaad, en dus de moraal, heeft ontdekt. Maar belangrijker dan moraal is de waarheid, en waarheid is, volgens Nietzsche, een product van de wil tot waarheid. Dat lezen wij vooral in deel een en twee met de preken van Zarathoestra, deel drie bestaat eerder uit monologen en in deel vier vinden wij vooral liederen.Roland Duhamel gaf aan dat het boek in feite een verhaal is, een soort roman. Zarathoestra moet een persoonlijke crisis doormaken, de crisis van het nihilisme. Voor Nietzsche is alle denken pervers want nihilistisch, omdat dit denken op leugen berust. Denken dient om macht te verwerven dus de ordenen en te simplificeren.

Zarathoestra beleeft drie fasen: die van de zwaarte, de moraal, met name de christelijke beschaving (de kameel), die van de echte crisis, het ‘gij zult’ tegenover het ‘gij wilt’ (de leeuw) en ten slotte die van de esthetische orde, het bewust esthetisch leven (het kind). Het laatste gedeelte van de causerie werd besteed aan het lezen en verklaren van een viertal sleutelteksten uit de Zarathoestra

 

Zo 'dacht' Zarathoestra

Zondag 27 maart 2022

Rond 1750 voor onze tijdrekening verscheen ergens in het Oosten van het huidige Iran Zarathoestra op het toneel. Van hem kennen we de Gatha’s, oraal doorgegeven hymnen die pas in de XIIIe eeuw op schrift werden gesteld en later in de XVIIIe eeuw vertaald werden nar het Frans en het Engels en in het begin van de XXIe eeuw ook ontdekt werden door Ann Van Sevenant. Meteen een schok, een revelatie. Waar had zij die bewoordingen nog gelezen? Ja, bij Plato, bij Aristoteles, Pythagoras en Herclaitos. Het zette haar aan om die gezangen verder te bestuderen en zich meteen te verdiepen in de leer van Zarathoestra. Zonder diep in te gaan op de achtergronden kwam Ann Van Sevenant opzetten met een aantal levenslessen uit die verre tijd, die ook vandaag hun rijkdom en actualiteit niet verloren hebben. Om te beginnen moet elke (elke !) mens in zichzelf de twee tendensen leren kennen: echtheid en onechtheid (door zowel Fransen als Engelsen abusievelijk vertaald als goed en kwaad), die steeds met elkaar in conflict liggen waardoor je je als individu bestendig moet afvragen: ben ik wel goed bezig? De volgelingen van Zoroaster (zoals de oude Grieken Zarathoestra noemden) – waarvan er momenteel nog zo’n 250.000 bestaan, vooral verspreid in India en de VS – voeren dit ritueel van zelfonderzoek nog vijf maal per dag uit, staande met hun gelaat naar de zon.

Zarathoestra leert zijn volgelingen bovendien zich te schikken naar een driedelige regel, namelijk: goed denken, goed spreken en goed handelen, in deze volgorde. Elk individu dient deze drie in onderlinge overeenstemming te brengen, tegenover zichzelf en tegenover de andere; dit is de kerm van Zarathoestra’s leer. De mens moet bovendien beseffen dat hij een microkosmos en deelt uitmaakt van de macrokosmos, vandaar ook het respect van Zarathoestra voor alle levenden wezens, mensen, dieren en planten. Zo was hij ook gekant tegen dierenoffers. Zarathoestra wees ook op een soort zelfregulering en zelfregeneratievermogen dat zich in elk van de mensen bevindt: wij stellen ons voortdurend in vraag en vernieuwen onszelf elk moment van de dag, het is ook een proces dat wij voortdurend moeten bijsturen.

De lezing werd afgesloten met een vragenhalfuurtje

 

Charles Baudelaire

Zondag 27 februari 2022

Na een korte inleiding over de teleurgang van de faculteit Letteren & Wijsbegeerte vergastte professor Alexander Roose ons op een beknopte biografie van Charles Baudelaire, waarin hij vooral Baudelaire’s voorliefde voor schrijvers als Joseph De Maistre en Edgar Allan Poe beklemtoonde. Interessant was ook te vernemen dat Baudelaire wellicht veel inspiratie voor zij poëzie opgedaan heeft tijdens zijn verblijf op het eiland Mauritius – op weg naar India, waar hij nooit geraakt is - met al zijn exotische geuren en kleuren en vormen.

De hoofdmoot van de uiteenzetting was echter gewijd aan Les Fleurs du Mal, meer bepaald de ontstaansgeschiedenis en het proces dat door de publicatie veroorzaakt werd.

Net als Gustave Flaubert voor zijn Madame Bovary werd Baudelaire voor Les Fleurs du Mal door dezelfde aanklager, een zekere Pinard, beticht van dezelfde feiten: 1) aantasting van de moraal en de goede zeden en 2) belastering van de religieuze moraal. Terwijl Flaubert - dankzij zijn toegang tot de hogere milieus van Rouen – werd vrijgesproken, werd Baudelaire veroordeeld tot een boete van 300 francs, een enorm bedrag voor die tijd. Alexander Roose wees ook op de logische opbouw van Les Fleurs du Mal: geen afzonderlijke gedichten, maar in feite één groot verhaal van een groot verlangen, dat gezocht wordt in het spleen (als existentiële angst), in de stad, dan in de roes, in de wellust, in de opstand (een verheerlijking van Satan) en tot slot in de dood als ultieme remedie.

Uiteraard las Alexander Roose enkele gedichten uit Les Fleurs du Mal voor (in het Frans met Nederlandstalige vertaling vooraan geprojecteerd). Zo konden wij luisteren naar L’Albatros (het verlangen naar het hogere), A une passante, Le vin du solitaire, Femmes damnées, Le reniement de Saint-Pierre en, uit Le Voyage : O mort, vieux capitaine.

 

 

 

  ARCHIEF                   SPREKERS

                                 2006 - 2021                                                                      

 

 

© Copyright 2022  ALLE RECHTEN VOORBEHOUDEN

Het Beleefde Genot vzw - Doornlaan 8 - 8210  Zedelgem
tel
0498 73 58 73 - www.hetbeleefdegenot.be - hetbeleefdegenot@scarlet.be
BTW
BE 0893.747.805  - rekening IBAN: BE71 0014 8517 3969 (BIC: GEBA BE BB)

Laatst bewerkt: 02 november 2022